Οι Μηχανές Εσωτερικής Καύσης (ΜΕΚ) αποτελούν τις κυρίαρχες πηγές ενέργειας στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο, εξασφαλίζοντας τόσο την κίνηση των πλοίων όσο και την παραγωγή ηλεκτρικής, καθώς και άλλων μορφών ενέργειας για τις λειτουργικές ανάγκες του πλοίου και τη διαβίωση πληρώματος και επιβατών.
Η βασική αρχή λειτουργίας των ΜΕΚ είναι η μετατροπή της χημικής ενέργειας των υδρογονανθράκων σε ωφέλιμη μηχανική ενέργεια. O βασικός κινηματικός μηχανισμός των εμβολοφόρων παλινδρομικών ΜΕΚ αποτελείται από τρία θεμελιώδη εξαρτήματα: το έμβολο (που εκτελεί την παλινδρομική κίνηση), τον διωστήρα (το συνδετικό δηλ. εξάρτημα μεταξύ εμβόλου και στροφάλου) και τον στρόφαλο (που εκτελεί την περιστροφική κίνηση). Μέσω αυτού του μηχανισμού, η ευθύγραμμη παλινδρομική κίνηση που εκτελούν τα έμβολα εντός των κυλίνδρων μετατρέπεται σε περιστροφική κίνηση του στροφαλοφόρου άξονα μέσω των διωστήρων.
Υπάρχουν πολλοί τύποι ΜΕΚ, που μπορούν να ταξινομηθούν με διάφορους τρόπους. Η ταξινόμηση των ΜΕΚ που χρησιμοποιούνται στα πλοία συνήθως γίνεται:
- Με βάση την εφαρμογή σε κύριες μηχανές που χρησιμοποιούνται για την πρόωση του πλοίου και σε βοηθητικές μηχανές που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (ηλεκτροκινητήρες μηχανημάτων).
- Με βάση τον αριθμό περιστροφών του στροφαλοφόρου άξονα σε σχέση με τον κνωδακοφόρο (camshaft), για την ολοκλήρωση του κύκλου λειτουργίας, διακρίνονται σε δίχρονες μηχανές (two-strokes) και τετράχρονες μηχανές (four-strokes).
- Με βάση το είδος του καυσίμου που χρησιμοποιείται σε μηχανές όπως βαρέος υπολειμματικού καυσίμου (μαζούτ ή Heavy Fuel Oil), μηχανές ελαφρών καυσίμων (ντίζελ), μηχανές αέριων καυσίμων και φυσικού αερίου και μηχανές διπλού καυσίμου, που μπορούν να καταναλώσουν δύο είδη καυσίμων.
- Με βάση την ταχύτητα περιστροφής του στροφαλοφόρου άξονα – στροφές ανά λεπτό (revolutions per minute – rpm), σε αργόστροφες μηχανές (έως 350 rpm), μεσόστροφες μηχανές (έως 1.500 rpm), πολύστροφες μηχανές (έως 5.000 rpm) και ταχύστροφες μηχανές (από 5.000 rpm).
- Με βάση τη φορά περιστροφής του στροφαλοφόρου άξονα, διακρίνονται σε δεξιόστροφες, αριστερόστροφες και αναστρεφόμενες μηχανές ή μη αναστρεφόμενες μηχανές.
- Με βάση τον βασικό σχεδιασμό του κινητήρα και τη διάταξη των κυλίνδρων, π.χ. εμβολοφόρες.
- Με βάση τον αριθμό των κυλίνδρων σε μονοκύλινδρες και πολυκύλινδρες.
- Με βάση τον τρόπο που μεταδίδει την κίνηση στην έλικα ή στο μηχάνημα που λειτουργούν, διακρίνονται σε μηχανές απευθείας μετάδοσης και σε μηχανές μέσω μειωτήρα (γραναζιών).
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Καύσιμα Λιπαντικά» της Θένιας Β. Ζουρνατζίδου και του Βασίλη Δ. Σταματόπουλου (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2025).
