Στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, η τιμή του ναύλου αυξομειώνεται «χρηματιστηριακά», οπότε είναι εφικτό ανά πάσα στιγμή οι μεταφορείς και οι ναυλωτές να γνωρίζουν και να υπολογίζουν τον ναύλο σε συγκεκριμένη γραμμή και φορτίο.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που το ύψος του ναύλου διακυμαίνεται, ιδίως για τα πλοία της ποντοπόρου ναυτιλίας. Έτσι, διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν το ύψος του ναύλου, όπως η παλαιότητα του πλοίου.
Βασικός παράγοντας υπολογισμού του ναύλου είναι πάντα η προσφορά και η ζήτηση. Οι διακυμάνσεις των δύο αυτών οικονομικών μεγεθών επηρεάζουν πάντα τον ναύλο, καθώς με την αύξηση της προσφοράς χωρητικότητας, με σταθερή ή μειωμένη τη ζήτηση, υπάρχει τάση πτώσης του ναύλου. Το αντίθετο συμβαίνει εάν αυξηθεί η ζήτηση χωρητικότητας και η προσφορά παραμείνει σταθερή ή μειωθεί. Τότε ο ναύλος έχει ανοδική τάση. Ο παράγοντας αυτός έχει σχεδόν απόλυτο χαρακτήρα, επειδή ισχύει σε κάθε ναυλαγορά, είτε τακτικών είτε ελεύθερων (ποντοπόρων) πλοίων.
Μεταξύ των παραγόντων που επιδρούν στο ύψος του ναύλου συγκαταλέγονται επίσης οι σταθεροί, οι οποίοι λαμβάνονται πάντα υπόψη κατά τη διαδικασία προσδιορισμού του ύψους του.
Ως σταθεροί παράγοντες αναγνωρίζονται οι ακόλουθοι:
- Αξία πλοίου. Το κεφάλαιο που δαπανήθηκε για την αγορά του πλοίου επηρεάζει τη διαμόρφωση του ναύλου κατά τον εξής τρόπο: Το ποσό απόκτησης του πλοίου υπολογίζεται για την ανεύρεση του «κόστους» του ναύλου, δηλαδή τις δαπάνες στις οποίες υποβάλλεται ο μεταφορέας για κάθε μεταφορά δίχως τον υπολογισμό του κέρδους του. Όσο μεγαλύτερη είναι η αξία του πλοίου, τόσο προσαυξάνεται ο ναύλος.
- Μισθοδοσία πληρώματος.
- Τροφοδοσία.
- Ζημίες – επισκευές.
- Τέλη (φόροι, πρόστιμα, πλοηγικά δικαιώματα, ΝΑΤ, λεμβουχικά δικαιώματα).
- Ασφάλιστρα.
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Ναυτιλιακό Δίκαιο» της Μαρίας Μ. Βρανίκου και του Ευάγγελου Π. Δεμέστιχα (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2024).
