Η ηχοβολιστική συσκευή, γνωστή και ως βυθόμετρο, αποτελεί ηλεκτρονικό ναυτικό όργανο μέσω του οποίου ο ναυτικός ενημερώνεται για το βάθος της θάλασσας κάτω από την τρόπιδα του πλοίου. Η λειτουργία της βασίζεται στην εκπομπή και τη λήψη ηχητικών κυμάτων κάτω από την τρόπιδα, κατακόρυφα προς τον βυθό, από έναν πομποδέκτη ηχητικών κυμάτων, ο οποίος ονομάζεται μορφοτροπέας. Τα ηχητικά κύματα εκπέμπονται από τον μορφοτροπέα συνήθως από την πλώρη και την πρύμνη του πλοίου (ώστε να υπολογίζεται η διαγωγή του πλοίου), ταξιδεύουν προς τον πυθμένα, προσπίπτουν σε αυτόν και ακολούθως είτε απορροφώνται, είτε διαχέονται, είτε ανακλώνται προς διάφορες κατευθύνσεις. Αρκετή από την ανακλώμενη σχετική ενέργεια θα επιστρέψει με τη μορφή ηχούς προς την πηγή από όπου εκπέμφθηκε. Με κατάλληλο προγραμματισμένο κύκλο λειτουργίας, η ηχοβολιστική συσκευή εναλλάσσει τη λειτουργία της από πομπό ηχητικών κυμάτων σε δέκτη. Η συγκεκριμένη συσκευή, μετρώντας με ακρίβεια τον μεσολαβήσαντα χρόνο από την έναρξη εκπομπής του ηχητικού κύματος μέχρι και τη λήψη της ανακλάσεώς του, υπολογίζει με ακρίβεια τον βυθό της θάλασσας.
Στις σύγχρονες ναυτιλιακές ηχοβολιστικές συσκευές, η απεικόνιση του ηχογράμματος γίνεται σε ψηφιακή οθόνη της κύριας μονάδας της συσκευής. Οι σύγχρονες ηχοβολιστικές συσκευές συνήθως διαθέτουν και μια ειδική εξωτερική μονάδα εκτυπωτή για την καταγραφή του χρονογράμματος σε ειδικό καταγραφικό χαρτί, που είναι τυλιγμένο σε ρολά. Επιπρόσθετα, συνδέονται με το σύστημα ηλεκτρονικού χάρτη ECDIS, με άλλους εξωτερικούς ψηφιακούς ενδείκτες βάθους καθώς και με οθόνες πολλαπλής ναυτιλιακής χρήσεως ολοκληρωμένων συστημάτων ναυτιλίας.
Το βυθόμετρο αποτελεί ένα από τα βασικά ναυτικά όργανα, το οποίο ο αξιωματικός φυλακής οφείλει να ελέγχει τακτικά κατά τη διάρκεια της βάρδιας, αλλά και κατά την παράδοση και παραλαβή φυλακής. Εξίσου σημαντική είναι και η γνώση, η κατανόηση και η σωστή ρύθμιση των διαφόρων συναγερμών του βυθομέτρου, ιδιαίτερα όταν το πλοίο ναυσιπλοεί σε ρηχά νερά, ποταμούς, διώρυγες και πλησίον αβαθών υδάτων.
Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο Ναυτικά ηλεκτρονικά όργανα και Συστήματα Ηλεκτρονικού Χάρτη ECDIS, Β΄ Έκδοση, των Α. Παλληκάρη κ.ά., Εκδόσεις Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2018, σσ. 95-97.
Το βιβλίο Ναυτικά ηλεκτρονικά όργανα και συστήματα ηλεκτρονικού χάρτη ECDIS, του Ιδρύματος Ευγενίδου είναι διαθέσιμο εδώ.
Τα αρχείο διδακτικών βιβλίων του Ιδρύματος Ευγενίδου είναι διαθέσιμο εδώ.
