Παλαιότερα, ο Πλοίαρχος, εκτός από τα κυρίως ναυτικά του καθήκοντα ήταν επιφορτισμένος και µε καθήκοντα σχετικά µε την εκμετάλλευση του πλοίου. Είχε ο ίδιος τη φροντίδα για τον εφοδιασμό του πλοίου µε καύσιμα και άλλα εφόδια, τη μέριμνα συγκρότησης του πληρώματος, την υπογραφή του ναυλοσυμφώνου, την παράδοση του φορτίου και την είσπραξη του οφειλόμενου ναύλου.
Στη σύγχρονη εποχή έχει αλλάξει ριζικά ο ρόλος του Πλοιάρχου, τουλάχιστον στα μεγάλα ποντοπόρα εμπορικά πλοία, και έχει περιοριστεί στα καθαρώς ναυτικά του καθήκοντα. Η φροντίδα για τα λοιπά θέματα έχει ανατεθεί από τους πλοιοκτήτες σε ειδικά πρόσωπα που βρίσκονται στα διάφορα λιμάνια και έχουν κατάλληλη οργάνωση και γνώσεις για την καλύτερη εκμετάλλευση και εξυπηρέτηση του πλοίου. Τα πρόσωπα αυτά καλούνται ναυτικοί πράκτορες (shipping agents) και αναλαμβάνουν κατ’ επάγγελμα, κατόπιν διορισμού από τον πλοιοκτήτη, την πρακτόρευση του πλοίου.
Τα καθήκοντα του ναυτικού πράκτορα
Ο ναυτικός πράκτορας θεωρείται ότι έχει από τον πλοιοκτήτη γενική εντολή διαχείρισης του πλοίου και του φορτίου, εκτός αν ρητώς ο πλοιοκτήτης περιόρισε την εξουσία του, και μεριμνά:
- Για την πλοήγηση και ελευθεροκοινωνία του πλοίου που καταπλέει στο λιμάνι του και συνεννοείται µε τις λιμενικές και τελωνειακές αρχές για την καλύτερη και ταχύτερη εξυπηρέτηση του πλοίου.
- Για την τακτοποίηση των διαφόρων διατυπώσεων (λιμενικών, τελωνειακών, υγειονομικών) και την πληρωμή των ναυτιλιακών τελών.
- Για την παράδοση του φορτίου στον παραλήπτη ή την αποθήκευσή του σε περίπτωση άρνησης παραλαβής ή µη εμφάνισης του παραλήπτη.
- Για τη ναύλωση του πλοίου και τη σύναψη των σχετικών ναυλοσυμφώνων, την είσπραξη του ναύλου, την έκδοση εισιτηρίων για επιβατηγά πλοία, και την ασφάλιση του πλοίου, του φορτίου και του ναύλου.
- Για τον εφοδιασμό του πλοίου µε τα αναγκαία εφόδια και καύσιμα και την επισκευή του.
- Για την εκπροσώπηση δικαστικώς και εξωδίκως του πλοιοκτήτη σε κάθε ζήτημα που ανάγεται στον κύκλο της εντολής που δίνεται από τον πλοιοκτήτη.
Στην πράξη, ο ναυλωτής (φορτωτής) ορίζει πράκτορα της δικής του εκλογής, που επιμελείται για τη φόρτωση, εκφόρτωση, παραλαβή και διάθεση του φορτίου. Στον πράκτορα αυτόν είναι υποχρεωμένος να απευθύνεται ο Πλοίαρχος για τα θέματα που αφορούν στο φορτίο.
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Στοιχεία Ναυτικού Δικαίου» του Παναγιώτη Περ. Λυκούδη (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2024).
