H κατασκευή του πλοίου γίνεται σε ειδικό εργοστάσιο – εργοτάξιο, το ναυπηγείο. Στις μέρες μας, ένα ναυπηγείο συνιστά μία από τις πιο σύνθετες βιομηχανικές μονάδες. Σε αυτό συγκεντρώνονται όλα τα απαραίτητα υλικά, μηχανήματα και ανθρώπινο δυναμικό για την κατασκευή των επί μέρους εξαρτημάτων και την τελική συναρμολόγησή τους σε πλοίο.
Γενικά, η εξέλιξη των ναυπηγείων και o τρόπος κατασκευής του πλοίου είναι παράλληλος με την εξέλιξη των τύπων των πλοίων.
Ποια είναι τα κυριότερα τμήματα που συναντά κανείς σε ένα τυπικό ναυπηγείο;
- Η ναυπηγική κλίνη (berth): Είναι επιμήκης, ελαφρά κατηφορικός χώρος, που καταλήγει στη θάλασσα, κατά μήκος του οποίου τοποθετούνται υπόβαθρα και επάνω σε αυτά τοποθετούνται οι τομείς του πυθμένα του σκάφους. Πάνω σε αυτούς συνεχίζεται η συναρμολόγηση και η συγκόλληση των τομέων προκατασκευής, από τους οποίους αποτελείται το χαλύβδινο σκάφος. Το πλοίο όταν είναι έτοιμο καθελκύεται με ολίσθηση πάνω στα υπόβαθρα, που έχουν κατάλληλα λιπανθεί. Η καθέλκυση αποτελεί θέμα λεπτομερούς ναυπηγικής μελέτης, η οποία εξασφαλίζει τη μη καταπόνηση τόσο του σκάφους όσο και των υποβάθρων πέρα από τα επιτρεπτά όρια, την ευστάθεια του σκάφους κλπ., κατά τα διάφορα στάδια της καθέλκυσης, και μάλιστα σε ορισμένες κρίσιμες φάσεις της. Όπως π.χ. τη στιγμή, λίγο πριν από το τέλος της καθέλκυσης, κατά την οποία η πρύμνη που επιπλέει τείνει να ανέλθει λόγω της αυξημένης άντωσης, εγκαταλείποντας τα υπόβαθρα και προκαλώντας έτσι ισχυρές πιέσεις στο μικρό τμήμα του άκρου της πρώρας που απομένει πάνω στα υπόβαθρα.
- Μόνιμη δεξαμενή (dry dock): Είναι η εναλλακτική και ακριβότερη λύση ως προς την κλίνη για την κατασκευή του πλοίου. Το δάπεδο της δεξαμενής είναι οριζόντιο και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ η είσοδος του νερού εμποδίζεται με κατάλληλα τοποθετούμενο θυρόπλοιο, το οποίο κλείνει την είσοδο της δεξαμενής. Για καθέλκυση αφαιρείται το θυρόπλοιο (το οποίο είναι πλωτό), αφού προηγουμένως κατακλυσθεί από θάλασσα η δεξαμενή και πλεύσει το πλοίο, το οποίο έλκεται έξω από τη δεξαμενή με ρυμουλκά. Μετά την απομάκρυνση του πλοίου επανατοποθετείται το θυρόπλοιο και αντλούνται τα νερά από τη δεξαμενή με τη χρήση αντλιών και το πλοίο κάθεται επάνω στα υπόβαθρα.
- Πλωτή δεξαμενή (floating dock): Έχει το σχήμα της μόνιμης δεξαμενής, αλλά κατασκευάζεται από χάλυβα όπως τα πλοία. Με ερματισμό, βυθίζεται και το δάπεδό της κατεβαίνει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, και το σκάφος που τοποθετείται πάνω στα υπόβαθρα ανυψώνεται μαζί με τη δεξαμενή. Συνήθως η πλωτή δεξαμενή χρησιμοποιείται για τον δεξαμενισμό πλοίων, στο οποίο εκτελούνται εργασίες συντήρησης και επισκευών.
- Χώροι για επισκευή και εξοπλισμό πλοίων: Οι παρακάτω χώροι ή τμήματα προορίζονται κυρίως για την επισκευή ή τον εξοπλισμό των πλοίων.
- Προβλήτες εξοπλισμού και επισκευών: Κατά μήκος τους κινούνται επάνω σε σιδηροτροχιές γερανοί για την τοποθέτηση των εξαρτημάτων εξοπλισμού του σκάφους.
- Μηχανουργείο: Εφοδιασμένο με τόρνους, πλάνες και εργαλειομηχανές, προορίζεται για την κατεργασία των διάφορων εξαρτημάτων τού υπό ναυπήγηση πλοίου (πηδάλιο, χοάνη, ποδόστημα κλπ.), αλλά και για επισκευές των μηχανών των υπό επισκευή πλοίων. Σε μερικά μεγάλα Ναυπηγεία, στο Μηχανουργείο κατασκευάζονται oi μηχανές πρόωσης και τα μηχανήματα των ναυπηγούμενων πλοίων, συνήθως κατόπιν ειδικής συμφωνίας (άδειας – License), με τα μεγάλα εργοστάσια κατασκευής ναυτικών μηχανών. Η εγκατάσταση όλου του μηχανικού εξοπλισμού του πλοίου γίνεται επίσης από το Μηχανουργείο του Ναυπηγείου. Τα ίδια ισχύουν και για το Λεβητοποιείο.
- Σωληνουργείο: Εκεί γίνεται η προκατασκευή και διαμόρφωση των τμημάτων των δικτύων σωληνώσεων του πλοίου (που ναυπηγείται ή επισκευάζεται). Η εγκατάσταση των δικτύων και του όλου υδραυλικού εξοπλισμού του πλοίου γίνεται επίσης από το Σωληνουργείο.
- Εφαρμογείο (εφαρμοστήριο): Κάνει όλες τις εξαρμόσεις, εφαρμογές και συναρμολογήσεις των μηχανημάτων που επισκευάζονται ή κατασκευάζονται.
- Χυτήριο: Κατασκευάζει τα καλούπια και μετά τα χυτά εξαρτήματα των πλοίων (όσα κατασκευάζει το Ναυπηγείο).
- Ξυλουργείο: Εφοδιασμένο με τόρνους, πλάνες, ξεχονδριστήρες, πριονιστήριο κ.λπ., κατασκευάζει τον ξύλινο εξοπλισμό του πλοίου, ξύλινα καταστρώματα, χώρους διαμονής, επίπλωση κ.λπ. με τον καιρό, η ξυλεία τείνει να αντικατασταθεί από συνθετικά και πλαστικά υλικά, τα οποία, εκτός των άλλων, είναι συνήθως λιγότερο εύφλεκτα από αυτή.
- Ηλεκτρολογείο: Διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό για την εγκατάσταση στο πλοίο ηλεκτρικών μηχανών, δικτύων, πινάκων και γενικά όλου του ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού του πλοίου, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει πάρει μεγάλη έκταση.
- Τμήμα Δοκιμών: Προγραμματίζει και κάνει τις δοκιμές του νεοκατασκευασμένου ή εκτεταμένα επισκευασμένου πλοίου.
5. Βοηθητικές Υπηρεσίες Ναυπηγείου:
- Τμήμα μεταφορών: Διαθέτει τα απαραίτητα μεταφορικά μέσα, όπως αυτοκίνητα, περονοφόρα οχήματα, γερανοί και γερανογέφυρες.
- Τμήμα συντήρησης: Διαθέτει υλικά και μέσα για τον καθαρισμό και χρωματισμό των μεταλλικών επιφανειών του πλοίου.
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Στοιχεία Ναυπηγίας» του Εμμ. Ν. Ζωγραφάκη (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2024).
