Όταν αναμένεται το πλοίο να διέλθει από περιοχή πάγου ή οι καιρικές συνθήκες δημιουργούν επισώρευση πάγου στο πλοίο, θα πρέπει να λαμβάνονται ορισμένα προστατευτικά μέτρα εγκαίρως, για να αντιμετωπισθούν οι αναπόφευκτες δυσχέρειες.
Οι σοβαρότεροι κίνδυνοι, στους οποίους υπόκειται πλοίο σε περιοχή πάγων, είναι η διάρρηξη ελασμάτων του εξωτερικού περιβλήματος, απώλεια στεγανότητας, η κατάκλυση από νερά και η μείωση της ευστάθειας λόγω της επισωρεύσεως του πάγου σε υψηλά σημεία.
Η προετοιμασία του πλοίου συνίσταται στη χρήση μεθόδων καταπολέμησης των κινδύνων που αφορούν στους τρόπους αποφυγής σχηματισμού πάγου, ή αν σχηματισθεί, στους τρόπους αποφυγής προσκολλήσεως του πάγου στις κατασκευές του πλοίου και στους τρόπους απομακρύνσεως του πάγου όταν σχηματισθεί.
- Τα εξαρτήματα καταστρώματος, όπως βαρούλκο άγκυρας, φορτοεκφορτώσεως και ο εξαρτισμός, αν είναι δυνατόν, καλύπτονται με μουσαμά. Πρέπει να υπάρχουν στο πλοίο αντιενεργά επιθέματα, όπως μείγματα αποπαγοποιήσεως σε μορφή υγρού, γράσου ή αλοιφής. Αυτά εφαρμόζονται πριν η θερμοκρασία φτάσει σε επίπεδο πήξεως του νερού, με πινέλο ή ψεκαστήρα, σε επιφάνειες όπου η τοποθέτηση προστατευτικών καλυμμάτων, ή η θέρμανση, είναι αρκετά δύσκολη. Τα επιθέματα δεν εμποδίζουν τον σχηματισμό πάγου, αλλά δεν του επιτρέπουν να προσκολληθεί, ώστε να είναι εύκολη η απομάκρυνση του πάγου χωρίς να προκληθεί ζημιά στην υποκείμενη κατασκευή. Βέβαια, δεν είναι αναγκαίο να τοποθετούνται σε επιφάνειες που γειτονεύουν με θερμαινόμενους χώρους, γιατί το πλησιέστερο προς το έλασμα στρώμα πάγου λιώνει και η απομάκρυνση του πάγου είναι εύκολη.
- Έλεγχος του συστήματος θερμάνσεως σε όλο το πλοίο και ειδικά στις δεξαμενές καυσίμων. Για να εξασφαλισθεί η λειτουργία των αναρροφήσεων θάλασσας, πραγματοποιείται διοχέτευση ατμού σ’ αυτές προτιμώντας τις αναρροφήσεις που βρίσκονται χαμηλότερα στη θάλασσα.
- Έλεγχος του συστήματος αντλήσεως και αποστραγγίσεως για την αντιμετώπιση διαρροής, καθώς επίσης και της επάρκειας του αναγκαίου εξοπλισμού. Σ’ αυτά συμπεριλαμβάνονται τσιμέντο ταχείας πήξεως, άμμος, χαλύβδινα ελάσματα, μπουντέλια, ρίποι συγκρούσεως, σφήνες από μαλακό ξύλο. Σε θερμοκρασίες πήξεως οι τυχόν ατμομηχανές καταστρώματος πρέπει να αποστραγγιστούν μέσω των κρουνών αποστραγγίσεως, καθώς και η κύρια γραμμή πυρκαγιάς στο κατάστρωμα.
- Οι υδρόψυκτες πετρελαιομηχανές, όπως των σωσιβίων λέμβων, πρέπει να αποστραγγίζονται, διαφορετικά εισάγεται σε αυτές αντιπηκτικό υγρό.
- Συντήρηση των συσσωρευτών στο δωμάτιο καταστρώματος σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
- Η επισώρευση πάγου σε υψηλά σημεία του πλοίου επηρεάζει, λόγω του βάρους του, δυσμενώς την ευστάθειά του, ενώ προξενεί επίσης ζημιές στον εξοπλισμό και τραυματισμούς στο πλήρωμα από πτώση πάγου από τα ξάρτια, ιστούς, κεραίες κ.λπ.
- Προμήθεια προσθέτων καυσίμων για χειρισμούς στον πάγο.
- Χαμήλωμα της στάθμης του έρματος στις δεξαμενές διπυθμένων.
- Έλεγχος για τυχόν φράξιμο των εξαεριστικών διπυθμένων πριν τον ερματισμό ή αφερματισμό.
- Και οι δύο άγκυρες να χαμηλωθούν στον στορέα τους προκειμένου να σπάσει ο πάγος βιράροντάς τες όταν χρειασθεί και να καλυφθεί ο στορέας τους στο κατάστρωμα.
- Οι κεραίες των ραντάρ να βρίσκονται σε θέση ετοιμότητας, αν δεν χρησιμοποιούνται.
- Οι ωθητήρες στην πλώρη να θερμαίνονται και να λειτουργούν για λίγο κάθε τρεις ώρες ώστε να είναι ρευστό το λάδι του υδραυλικού συστήματος.
- Οι γραμμές πυρόσβεσης στα καταστρώματα πρέπει να είναι άδειες.
- Να εξασφαλισθεί το άνοιγμα στα μπούνια.
Οι ψεκάδες του θαλασσινού νερού παγώνουν στα ψυχρά υπερστεγάσματα, όταν η θερμοκρασία του αέρα είναι κάτω από –6 °C και η θερμοκρασία του νερού κάτω από –1 °C. Το σημείο πήξεως του θαλασσινού νερού είναι –2 °C.
Μ’ αυτές τις συνθήκες και άνεμο πάνω από 12 κόμβους, μπορεί να σωρευθεί πάγος στα καταστρώματα και στις κατασκευές με ρυθμό μερικές φορές πάνω από 5 εκατοστά του μέτρου την ώρα, ειδικά με άνεμο από την πλώρη.
Η βροχή που πέφτει σε παγωμένες επιφάνειες σχηματίζει πολύ γρήγορα στρώμα λείου πάγου, που είναι πολύ εύθραυστος και απομακρύνεται εύκολα, σε αντίθεση με τον πάγο από αλμυρό νερό. Ο σχηματισμός αυτού του λείου στρώματος πάγου στα καταστρώματα εμποδίζει την κυκλοφορία του πληρώματος σ’ αυτά και θα πρέπει να σκορπισθεί αλάτι πάνω στον πάγο.
Όταν ο πάγος σωρευθεί σε μία μόνο πλευρά του πλοίου, δημιουργείται κίνδυνος κλίσεως. Έχει μεγάλη σημασία η απομάκρυνσή του το συντομότερο δυνατό. Επίσης το χιόνι πρέπει να σκουπίζεται και να ρίχνεται στη θάλασσα πριν «σφίξει».
Γενικότερα, πρέπει να υπάρχουν στο πλοίο κατάλληλα εργαλεία απομακρύνσεως του πάγου, όπως αξίνες, ξύστρες, σφυριά για σχοινιά (ματσόλες), φτυάρια.
Αν επιχειρηθεί η απομάκρυνση του χιονιού ή του πάγου με οθόνινους σωλήνες και θαλασσινό νερό, θα πρέπει προηγουμένως να έχουν ελεγχθεί οι θερμοκρασίες αέρα και θάλασσας, διαφορετικά το νερό μπορεί να παγώσει.
Η χρησιμοποίηση μείγματος αποπαγοποίησης θα διευκολύνει την απομάκρυνσή του αργότερα. Ατμός διοχετευόμενος με κατάλληλους σωλήνες μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την τήξη του πάγου, αλλά σημειώνεται ότι ο ατμός μπορεί να μετατραπεί σε λεπτό στρώμα πάγου επιδεινώνοντας περισσότερο την κατάσταση.
Σημειώνεται ότι η απώλεια ορισμένων πλοίων, ειδικά αλιευτικών, έχει αποδοθεί στη γρήγορη επισώρευση πάγου και στην κατόπιν ανατροπή τους. Θερμοκρασίες κάτω από το σημείο πήξεως και επισώρευση πάγου πρέπει να αναφέρονται αμέσως σε όλα τα πλοία και στις τοπικές Αρχές.
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Ναυτική Τέχνη» του Γεώργιου Ι. Φαμηλωνίδη (Εκπαιδευτική έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2015).
