Τα πλοία εφοδιάζονται με σωστικά μέσα ανάλογα με τον επιτρεπόμενο αριθμό επιβαινόντων, την κατηγορία πλοίου και πλου. Η Αρχή Σημαίας, μετά από επιθεώρηση, καθορίζει τον συνολικό αριθμό των σωστικών μέσων και αυτά καταγράφονται στο Passenger Ship Safety Certificate (PSSC). Η θέση όλων των σωστικών μέσων φαίνεται στο Σχέδιο Σωστικών Μέσων, στο οποίο περιλαμβάνονται: σωσίβιες λέμβοι, σωσίβιες σχεδίες, λέμβοι διάσωσης, μέσα διάσωσης και περισυλλογής ναυαγών, πλευστικές συσκευές, κυκλικά σωσίβια, ατομικά σωσίβια, στολές εμβαπτίσεως, θερμικές στολές κ.ά.
Στοιβασία σωστικών μέσων
Κάθε σωστικό μέσο πρέπει να στοιβάζεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην εμποδίζει τη διαδικασία καθαίρεσης άλλου και όσο πιο κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας είναι ασφαλές και πρακτικά δυνατό. Όταν χρησιμοποιούνται επωτίδες, το ύψος αυτών, όταν το σωστικό σκάφος βρίσκεται στη θέση επιβίβασης, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 15 μέτρα από την ίσαλο γραμμή. Περαιτέρω, η θέση επιβίβασης των επωτίδιων σωστικών σκαφών πρέπει να εξασφαλίζει ότι παραμένουν ανοιχτά από την ίσαλο γραμμή όταν το πλοίο έχει μέγιστο βύθισμα. Στην κατασκευή νέων πλοίων προβλέπεται η δυνατότητα καθαίρεσης των σωστικών μέσων σε συνθήκες διαγωγής του πλοίου έως 10 μοίρες και κλίσης έως 20 μοίρες προς οποιαδήποτε πλευρά. Για τα υπάρχοντα πλοία αντίστοιχα η καθαίρεση εξασφαλίζεται για εγκάρσια γωνία 15 μοιρών προς κάθε πλευρά.
Σωσίβιες λέμβοι
Οι σωσίβιες λέμβοι μπορεί να είναι κλειστού τύπου, μερικώς κλειστές ή ανοιχτού τύπου. Οι πλευρές της λέμβου είναι από άκαμπτο υλικό. Κάθε λέμβος διαθέτει ικανοποιητική αντοχή, ώστε να μπορεί να καθαιρεθεί και να ρυμουλκηθεί με ασφάλεια, με πλήρες φορτίο, με ταχύτητα 5 κόμβων. Έχει επαρκές ύψος εξάλων με πλήρες φορτίο και εφεδρική πλευστότητα ακόμα και αν γεμίσει θάλασσα. Έχει μέγιστη χωρητικότητα 150 ατόμων. Η μηχανή της λέμβου εκκινείται χειροκίνητα ή μηχανοκίνητα και πρέπει να εφοδιάζεται με επαρκές καύσιμο για λειτουργία 24 ωρών με ταχύτητα 6 κόμβων. Μπορεί να ρυμουλκεί σχεδία 25 ατόμων με ταχύτητα 2 κόμβων. Διαθέτει αυτόματο μηχανισμό απελευθέρωσης στην απαγκίστρωση.
Σωσίβιες σχεδίες – MES
Τα Ε/Γ διαθέτουν σχεδίες, ώστε να καλύπτουν όχι μόνο το σύνολο των επιβαινόντων, αλλά και πρόσθετη χωρητικότητα για λόγους ασφαλείας, όπως προβλέπει η Αρχή Σημαίας με βάση το είδος του πλοίου και του πλου και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κατασκευής του.
Οι σωσίβιες σχεδίες των Ε/Γ Ro-Ro πρέπει να εξυπηρετούνται από ναυτικά συστήματα εκκένωσης ή από διατάξεις καθαίρεσης (καπόνι). Θα πρέπει να εξασφαλίζεται η επικοινωνία μεταξύ του σταθμού επιβίβασης και της εξέδρας. Είναι κατανεμημένες ισομερώς στις δύο πλευρές του πλοίου.
Κάθε σωσίβια σχεδία επιβατηγού πλοίου Ro-Ro πρέπει να είναι τύπου που προβλέπει ράμπα επιβίβασης. Πρέπει να είναι είτε αυτοανατρεπόμενη σωσίβια σχεδία είτε καλυμμένη αναστρεφόμενη σωσίβια σχεδία με κουβούκλια. Οι σωσίβιες σχεδίες πρέπει να κατασκευάζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αντέχουν έκθεση για 30 ημέρες σε όλες τις συνθήκες θαλάσσης, να μπορούν να ρίπτονται από ύψος μέχρι 18 μέτρα και ο εξοπλισμός τους να λειτουργεί με ασφάλεια. Επίσης πρέπει να αντέχουν σε πτώση επί του στεγάστρου ατόμου από ύψος 4,5 μέτρων. Μπορούν να ρυμουλκηθούν με ταχύτητα 3 κόμβων με πλήρες φορτίο.
Κάθε σωσίβια σχεδία πρέπει να διαθέτει επαρκή αερισμό, μέσα συλλογής βρόχινου νερού, θυρίδα παρατήρησης και επαρκές ύψος για να μπορούν να κάθονται οι επιβαίνοντες. Η μεταφορική ικανότητά της πρέπει να κυμαίνεται από 6 έως 150 άτομα. Ο κύριος θάλαμος πλευστότητας διαιρείται σε όχι λιγότερο από δύο ξεχωριστά διαμερίσματα και τόσα ώστε, αν ένα διαμέρισμα δεν λειτουργεί, τα υπόλοιπα να διατηρούν την πλευστότητά της με πλήρες φορτίο. Η σωσίβια σχεδία διαθέτει υλικά επισκευής και χειραντλία. Περιμετρικά υπάρχει τοποθετημένο σχοινί συγκράτησης ναυαγών. Έχει εσωτερικό και εξωτερικό φωτισμό με μπαταρία διάρκειας 12 ωρών και διάταξη στήριξης φορητού αναμεταδότη SART.
Ταχύπλοες λέμβοι διάσωσης
Τουλάχιστον μία από τις λέμβους διάσωσης στα Ε/Γ πλοία θα πρέπει να είναι ταχύπλοη (Fast Rescue Boat – FRB). Κάθε ταχύπλοη λέμβος διάσωσης πρέπει να εξυπηρετείται από κατάλληλη διάταξη καθαίρεσης. Δύο πληρώματα τουλάχιστον απαιτείται να εκπαιδεύονται και να εκτελούν τακτικά ασκήσεις. Η εκπαίδευση και οι ασκήσεις πρέπει να καλύπτουν όλες τις πτυχές της διάσωσης, χειρισμούς, ελιγμούς, λειτουργία των συγκεκριμένων σκαφών σε διαφορετικές συνθήκες και ανόρθωσή τους σε περίπτωση ανατροπής.
Η ταχύπλοη λέμβος διάσωσης πρέπει να έχει μήκος 3,8 με 8,5 μέτρα και μεταφορική ικανότητα έξι ανθρώπων, από τους οποίους ο ένας να μπορεί να είναι ξαπλωμένος. Πρόωση γίνεται με εσωλέμβια ή εξωλέμβια μηχανή πετρελαίου ή βενζίνης. Η καθαίρεσή της πρέπει να γίνεται σε χρόνο όχι μεγαλύτερο από 5 λεπτά. Εάν η διαρρύθμιση ή το μέγεθος ενός υπάρχοντος Ε/Γ Ro-Ro δεν επιτρέπει την εγκατάσταση ταχείας λέμβου διάσωσης, μπορεί να γίνει αποδεκτή μια ήδη υπάρχουσα σωσίβια λέμβος, που έχει επάρκεια ελιγμών σε θαλασσοταραχή και αναπτύσσει μεγάλη ταχύτητα, εφόσον πληροί τις απαιτήσεις των κανονισμών και η έλλειψη χωρητικότητάς της αντισταθμίζεται από την εγκατάσταση σωστικών σχεδίων.
Μέσα διάσωσης και περισυλλογής (Means Of Rescue – MOR)
Τα Ε/Γ Ro-Ro πρέπει να διαθέτουν εξοπλισμό για την ταχεία ανάσυρση επιζώντων ναυαγών από τη θάλασσα. Τα μέσα μεταφοράς επιζώντων ναυαγών στο πλοίο μπορεί να αποτελούν μέρος του MES ή μέρος συστήματος ειδικού για διάσωση. Εάν χρησιμοποιείται η τσουλήθρα του ΜΕS, πρέπει να είναι εφοδιασμένος με χειραγωγούς ή ανεμόσκαλες, ώστε να μπορούν να αναρριχηθούν οι ναυαγοί. Προτιμάται συνήθως ειδική σωσίβια σχεδία σύμφωνη με τον κανονισμό, το MOR, το οποίο δύναται να ανελκυσθεί στο πλοίο με τον ίδιο εξοπλισμό με το FRB.
Κυκλικά σωσίβια
Τα κυκλικά σωσίβια βρίσκονται περιμετρικά του πλοίου στα καταστρώματα για χρήση σε περίπτωση ανθρώπου στη θάλασσα. Αντέχουν ρίψη στο νερό από το ύψος στοιβασίας τους δίχως να πάθουν ζημιά τα ίδια ή τα εξαρτήματά τους. Μπορεί να διαθέτουν επιπλέον σωσίβιο σχοινί 30 μέτρων ή αυτοανατρεπόμενη λυχνία φωτισμού. Τα αντίστοιχα κυκλικά σωσίβια στις βαρδιόλες, τα ΜΟΒ (Man Over Board), διαθέτουν ειδικό εξοπλισμό αυτοανατρεπόμενης λυχνίας με αυτόματη ενεργοποίηση ενσωματωμένου καπνογόνου πορτοκαλί χρώματος διάρκειας 15 λεπτών.
Ατομικά σωσίβια
Ατομικά σωσίβια υπάρχουν σε όλες τις καμπίνες, ισάριθμα με τον αριθμό των κλινών, καθώς και σε ερμάρια στους κοινόχρηστους χώρους. Στους σταθμούς συγκέντρωσης πρέπει να υπάρχει επαρκής αριθμός, έτσι ώστε οι επιβάτες να μην είναι απαραίτητο να επιστρέψουν στις καμπίνες τους για να πάρουν τα σωσίβιά τους. Το σωσίβιο είναι εύκολο στη χρήση και μπορεί να φοριέται χωρίς βοήθεια σε ένα λεπτό. Επιτρέπει σε αυτόν που το φορά να πηδά στο νερό από ύψος 4,5 μέτρα χωρίς να τραυματιστεί ο ίδιος ή να καταστραφεί το σωσίβιο. Το σωσίβιο είναι κατασκευασμένο από τέτοια υλικά, που δεν θα μειώνεται πάνω από 5% η πλευστότητά του μετά από 24 ώρες στο νερό και διαθέτει μέσο ανύψωσης, καθώς και σφυρίχτρα και φωτιστικό. Το φωτάκι μπορεί να εκπέμπει 50 αναλαμπές ανά λεπτό και η μπαταρία του να διαρκεί για 8 ώρες. Το πλοίο εφοδιάζεται με επιπρόσθετο ποσοστό παιδικών σωσιβίων και σωσίβια υπέρβαρων. Περαιτέρω προβλέπονται και σωσίβια για βρέφη (infants).
Στολές εμβάπτισης (Immersion suits)
Οι στολές εμβάπτισης δεν προβλέπονται για επιβάτες, αλλά μόνο για μέλη πληρώματος που επιβιβάζονται σε σωστικά μέσα. Απαιτούνται τρεις στολές για κάθε σωστική λέμβο και για κάθε λέμβο διάσωσης. Περαιτέρω, σε κάθε ΜΕS απαιτούνται δύο στολές. Η στολή εμβάπτισης είναι κατασκευασμένη από αδιάβροχο υλικό και φοριέται σε δύο λεπτά χωρίς βοήθεια. Καλύπτει όλο το σώμα εκτός από το προσωπικό. Έχει τη δυνατότητα να φορεθεί σωσίβιο ή το έχει ενσωματωμένο. Δεν επιτρέπει είσοδο νερού όταν το άτομο πηδήξει στο νερό από ύψος 4,5 μέτρα. Εξασφαλίζει ελευθερία κινήσεων για αναρρίχηση σε κατακόρυφη σκάλα ύψους 5 μέτρων. Είναι εφοδιασμένη με σφυρίχτρα και φωτιστικό, όπως τα σωσίβια. Προσφέρει προστασία από το ψύχος.
Θερμικές στολές
Οι θερμικές στολές κατασκευάζονται από αδιάβροχο υλικό και επιβραδύνουν την απώλεια θερμότητας από το σώμα. Ανήκουν στα εφόδια των σωστικών μέσων και καλύπτουν όλο το σώμα εκτός του προσώπου. Είναι εύκολες στην εφαρμογή και φοριούνται πάντα με ατομικό σωσίβιο. Σε ανοιχτού τύπου σωσίβιες λέμβους, διατίθενται για όλους τους επιβαίνοντες. Σε ημίκλειστου και κλειστού τύπου λέμβους διατίθενται σε μικρότερο αριθμό.
Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Διαχείριση Κρίσεων» της Ιωάννας Σιμώνη (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2024).
