Οι συμβάσεις υπό τις οποίες ένα πλοίο αναλαμβάνει την κύρια οικονομική του αποστολή είναι η ναύλωση, η σύμβαση θαλάσσιας μεταφοράς και η σύμβαση μεταφοράς επιβάτη. Η απόδειξη της σύναψης των συμφωνιών αυτών και των όρων που τις διέπουν γίνεται με το ναυλοσύμφωνο, τη φορτωτική και την έκδοση του εισιτηρίου.
Εδώ και αρκετά χρόνια ο χαρακτήρας της φορτωτικής έχει επεκταθεί, ώστε αυτή να εκτελεί κι άλλη αποστολή, η οποία έχει χαρακτήρα τίτλου κυριότητας και αξιογράφου πέραν του αποδεικτικού της χαρακτήρα, όσον αφορά στο γεγονός της φόρτωσης και του είδους του φορτίου.
Ως φορτωτική ορίζεται το έγγραφο, το οποίο, εκδιδόμενο υπό του μεταφορέα ή άλλου εξουσιοδοτημένου προσώπου, αποτελεί απόδειξη παραλαβής της ποσότητας και του είδους του μεταφερόμενου εμπορεύματος. Παράλληλα, αποδεικνύει την κατάρτιση της σύμβασης μεταφοράς, και αποτελεί τεκμήριο για την κυριότητα του κομιστή της επί των μεταφερόμενων εμπορευμάτων.
Γενικά, ως έγγραφο αποδεικτικό παραλαβής του μεταφερόμενου φορτίου, αλλά κυρίως ως τίτλος ιδιοκτησίας, η φορτωτική μπορεί να διακριθεί σε χερσαία και θαλάσσια. Σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές, και κατ’ επέκταση τη θαλάσσια φορτωτική, εξουσία προς έκδοση, συμπλήρωση ή υπογραφή αυτής έχουν:
- Ο θαλάσσιος μεταφορέας.
- Ο Πλοίαρχος.
- Ο πράκτορας του μεταφορέα.
Τα γνωρίσματα του εγγράφου της φορτωτικής, ώστε να μπορεί αυτό να επιτελέσει το ρόλο του ως νομιμοποιητικού, αποδεικτικού εγγράφου και ως αξιογράφου, είναι τα εξής:
- Καθορισμός του εκναυλωτή ή του μεταφορέα.
- Καθορισμός του ναυλωτή ή του φορτωτή.
- Αναγραφή στοιχείων τυχόν παραλήπτη.
- Στοιχεία του πλοίου.
- Στοιχεία του Πλοιάρχου.
- Προσδιορισμός του (ή των) λιμένα(ων) φόρτωσης και εκφόρτωσης.
- Το ύψος και το είδος του ναύλου και κάθε άλλη σχετική συμφωνία.
- Τα σημεία που προσδιορίζουν το είδος και τη φύση του εμπορεύματος και μάλιστα εκείνα που αναμένεται κατά την κοινή πείρα ή το είδος της συσκευασίας ότι δεν θα αλλοιωθούν κατά τη μεταφορά.
- Αριθμό δεμάτων άλλων τεμαχίων ή βάρος ή άλλα στοιχεία που προσδιορίζουν τον όγκο ή την ποσότητα του εμπορεύματος.
- Χρονολογία έκδοσης.
- Υπογραφή του εκδότη.
- Υπογραφή του φορτωτή.
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Ναυτιλιακό Δίκαιο» της Μαρίας Β. Βρανίκου και του Ευάγγελου Π. Δεμεστίχα (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2024)
