Μετά την υιοθέτηση της Συμφωνίας του Παρισιού το 2015, ο ΙΜΟ έθεσε συγκεκριμένους στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (Greenhouse Gases, GHGs) από τη ναυτιλιακή βιομηχανία.
Ο κύριος στόχος προβλέπει μείωση τουλάχιστον 50% των συνολικών ετήσιων εκπομπών GHGs έως το 2050, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2008. Ωστόσο, η αυξανόμενη περιβαλλοντική ανησυχία έχει οδηγήσει πολλούς φορείς της ναυτιλιακής βιομηχανίας και μέλη του ΙΜΟ να υποστηρίζουν έναν πιο φιλόδοξο στόχο μηδενικών καθαρών εκπομπών για το 2050, απαιτώντας αυστηρότερους ενδιάμεσους στόχους για το 2030 και το 2040.
Η επίτευξη της αποανθρακοποίησης επιτάσσει την εισαγωγή καινοτόμων συστημάτων πρόωσης των πλοίων που βασίζονται σε εναλλακτικά καύσιμα, καθώς τα συμβατικά, ανθρακούχα καύσιμα, που χρησιμοποιούνται κατά πλειοψηφία μέχρι και σήμερα, χαρακτηρίζονται από υψηλές εκπομπές GHGs.
Ποια είναι, λοιπόν, τα κύρια εναλλακτικά καύσιμα της ναυτιλίας;
- Τα βιοκαύσιμα, που προσφέρουν σημαντική μείωση των εκπομπών CO₂ σε κύκλο ζωής (Well-to-Wake, WtW). Είναι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που προέρχονται από οργανική ύλη και χρησιμοποιούνται συχνά ως υποκατάστατα των παραδοσιακών ορυκτών καυσίμων. Μπορούν να παραχθούν από διάφορες πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένων καλλιεργειών, καθώς και από φύκια, απόβλητα και γεωργικά υπολείμματα.
- Η μεθανόλη αποτελεί μια υποσχόμενη εναλλακτική λύση, ιδιαίτερα όταν παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (πράσινη μεθανόλη). Προσφέρει απλούστερη αποθήκευση και διαχείριση σε σύγκριση με το LNG.
- Η αμμωνία θεωρείται ένας από τους πιθανούς φορείς ενέργειας για το μέλλον της ναυτιλίας, καθώς δεν περιέχει άνθρακα. Ωστόσο, απαιτούνται σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις για την ασφαλή χρήση της στα πλοία.
- Το υδρογόνο, ιδιαίτερα όταν παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (πράσινο υδρογόνο), προσφέρει μηδενικές εκπομπές κατά την καύση. Οι προκλήσεις περιλαμβάνουν την αποθήκευση, το κόστος παραγωγής και την ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών.
- Η πυρηνική ενέργεια. Η πυρηνική πρόωση προσφέρει μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και έχει ήδη αποδείξει την αξιοπιστία της σε στρατιωτικά σκάφη και παγοθραυστικά. Παρέχει αυτονομία λειτουργίας για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ανάγκη ανεφοδιασμού. Ωστόσο, η εφαρμογή της στην εμπορική ναυτιλία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως το υψηλό αρχικό κόστος εγκατάστασης, αυστηρές απαιτήσεις ασφαλείας και ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό, ζητήματα διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων και την ανάγκη για διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο.
Συνολικά, με βάση τα παραπάνω, διαφαίνεται ότι η υιοθέτηση των εναλλακτικών καυσίμων από τη ναυτιλιακή βιομηχανία παρουσιάζει σύνθετες προκλήσεις για τους πλοιοκτήτες στους εξής τέσσερις βασικούς τομείς: ασφάλεια, κόστος, διαθεσιμότητα και κανονιστική συμμόρφωση.
Πηγή: Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Καύσιμα Λιπαντικά» της Θένιας Β. Ζουρνατζίδου και του Βασίλη Δ. Σταματόπουλου (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2025).
