Η 1η Μαρτίου έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως η Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιων Λιβαδιών, σε μια προσπάθεια να αναδειχθούν η αξία αυτών των εκπληκτικών οικοσυστημάτων και η ανάγκη προστασίας τους. Στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα, τα θαλάσσια λιβάδια σχηματίζονται κυρίως από την ποσειδωνία (Posidonia oceanica). Πρόκειται για ένα είδος θαλάσσιου φανερόγαμου, ενδημικού της Μεσογείου, που λανθασμένα το αποκαλούμε «φύκια», καθώς πρόκειται για ανώτερο φυτό με ριζικό σύστημα, βλαστό και άνθη.
Τα υποθαλάσσια λιβάδια που σχηματίζει η ποσειδωνία συγκαταλέγονται στα πλέον παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου. Φιλοξενούν περισσότερα από 1.400 είδη φυκών και ζώων (μεταξύ αυτών, περισσότερα από 80 είδη εμπορικής σημασίας), απορροφούν έως και 35 φορές περισσότερο άνθρακα από τα τροπικά δάση, λειτουργούν ως «φυσικός φράχτης», αποτρέποντας τη διάβρωση των παραλιών, και σε αυτά οφείλεται και η καθαρότητα των θαλασσών μας.
Παρά τη σημασία τους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τα θαλάσσια λιβάδια βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση, με μόλις το ένα τέταρτο να εμπίπτει σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές.
Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, από τη δεκαετία του 1930, τα θαλάσσια λιβάδια μειώνονται σταθερά, με την πιο πρόσφατη απογραφή να εκτιμά ότι το 7% του βασικού αυτού θαλάσσιου ενδιαιτήματος χάνεται σε ετήσια βάση παγκοσμίως. Σήμερα, το 21% των ειδών της ποσειδωνίας κατατάσσονται ως Σχεδόν Απειλούμενα, Ευάλωτα και Απειλούμενα Είδη σύμφωνα με την Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).
Η παράκτια ανάπτυξη, η ρύπανση, συμπεριλαμβανομένης της ρύπανσης από χερσαίες απορροές, η κλιματική αλλαγή, η βυθοκόρηση καθώς και η ανεξέλεγκτη αλιεία και ναυσιπλοΐα αποτελούν τους κύριους παράγοντες που ευθύνονται για την υποβάθμιση των θαλάσσιων λιβαδιών και των σχετικών οικοσυστημάτων.
Παρά τη γενική τάση απώλειας, ορισμένες περιοχές παρουσιάζουν σταθεροποίηση ή ακόμα και σημαντική ανάκαμψη των θαλάσσιων λιβαδιών, κυρίως λόγω στοχευμένων ανθρώπινων παρεμβάσεων, που μείωσαν τις επιπτώσεις ανθρωπογενών πιέσεων.
Η προστασία και η αποκατάσταση των εν λόγω οικοσυστημάτων είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για τη θαλάσσια ζωή, αλλά και για τη βελτίωση της ευημερίας των ανθρώπων. Η ευαισθητοποίηση σχετικά με τον ρόλο τους στην κοινωνική ευημερία –μέσω της επισιτιστικής ασφάλειας από την ιχθυοκαλλιέργεια, της βελτίωσης της ποιότητας του νερού, της προστασίας των ακτών από διάβρωση, καταιγίδες και πλημμύρες ή μέσω της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα– θα ενισχύσει τις παγκόσμιες προσπάθειες για τη διατήρηση, την καλύτερη διαχείριση και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.
Πηγή: Ηνωμένα Έθνη & ΟΦΥΠΕΚΑ.
