Η ζήτηση για χωρητικότητα στις θαλάσσιες μεταφορές επηρεάζεται από μια σειρά σημαντικών παραμέτρων, που σχετίζονται τόσο με την οικονομία όσο και με τις συνθήκες της αγοράς. Ειδικότερα, οι βασικότεροι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η ζήτηση για χωρητικότητα είναι κατά βάση οι εξής:
α) Η τιμή του ναύλου
Είναι προφανές ότι, λόγω της αντίστροφης σχέσης μεταξύ τιμής και ζητούμενης ποσότητας, η αύξηση των ναύλων οδηγεί σε μείωση της ζήτησης για χωρητικότητα.
β) Η διαθεσιμότητα και το κόστος των υποκατάστατων μεταφορικών υπηρεσιών
Όπως συμβαίνει και με όλα τα άλλα αγαθά και υπηρεσίες, η ύπαρξη υποκατάστατων γι’ αυτά επηρεάζει τη ζήτηση. Όταν αυξάνεται η τιμή ενός αγαθού ή μιας υπηρεσίας, και σε περίπτωση που υπάρχει υποκατάστατο το οποίο προσφέρεται σε χαμηλότερη τιμή, τα άτομα θα στραφούν προς αυτό. Επομένως, η ζήτηση για το αρχικό αγαθό ή υπηρεσία θα μειωθεί. Το αντίθετο συμβαίνει σε περίπτωση που η τιμή του αρχικού αγαθού αυξάνεται.
Στην περίπτωση του πλοίου ως μέσου μεταφοράς εμπορευμάτων και ατόμων, τα βασικότερα υποκατάστατα της μεταφορικής υπηρεσίας είναι ο σιδηρόδρομος και το αεροπλάνο.
Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου, ανάλογα με το είδος της προσφερόμενης υπηρεσίας, η υποκατάσταση παύει να υφίσταται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ναυτιλία χύδην φορτίων, η οποία εξειδικεύεται στη μεταφορά χύδην φορτίων, για τα οποία ουσιαστικά δεν υπάρχει άλλο μέσο που να μπορεί να υποκαταστήσει τη μεταφορά σε τόσο μεγάλη κλίμακα και με ανάλογη αποδοτικότητα.
γ) Το μέγεθος του πληθυσμού
Ο πληθυσμός αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση της ζήτησης χωρητικότητας, καθώς είναι εύλογο να υποτεθεί ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο πληθυσμός τόσο αυξάνεται και η ανάγκη για θαλάσσιες μεταφορικές υπηρεσίες.
* Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Ναυτιλιακή Οικονομική» των Ευάγγελου Α. Σαμπράκου και Ιωάννη Γ. Γιαννόπουλου (Ίδρυμα Ευγενίδου, Α΄ Έκδοση 2021, σελ. 40).
