Οι ακτοπλοϊκές μεταφορές αποτελούν έναν ζωτικής σημασίας κλάδο της οικονομίας, καθώς διασφαλίζουν τη συγκοινωνιακή σύνδεση των νησιών και στηρίζουν την τοπική ανάπτυξη. Κρίνεται σκόπιμο, επομένως, να γνωρίσουμε τη δομή της αγοράς των ακτοπλοϊκών μεταφορών.
Συγκεκριμένα, στις ακτοπλοϊκές μεταφορές συναντάται η αγορά του μονοπωλιακού ανταγωνισμού, η οποία έχει μεγάλες ομοιότητες με την αγορά τέλειου ανταγωνισμού. Και στις δύο περιπτώσεις ο αριθμός των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο είναι πολύ μεγάλος, ενώ δεν υφίστανται εμπόδια εισόδου και εξόδου. Η διαφορά του μονοπωλιακού με τον τέλειο ανταγωνισμό είναι κυρίως πως οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις δρουν ουσιαστικά με την ιδιότητα του μονοπωλητή.
Αυτό συμβαίνει γιατί στην πραγματικότητα τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που παρέχουν είναι διαφοροποιημένα μεταξύ τους και όχι υποκατάστατα. Ως εκ τούτου, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες, παρά το γεγονός ότι εκτελούν τα ίδια δρομολόγια, χρεώνουν τις υπηρεσίες τους με διαφορετικές τιμές, καθώς διαφοροποιούν ποιοτικά τις υπηρεσίες τους. Κατά συνέπεια, ο μονοπωλιακός ανταγωνισμός συνιστά περίπτωση ποιοτικού ανταγωνισμού. Δηλαδή, στην αγορά των ακτοπλοϊκών γραμμών, ο ανταγωνισμός εντοπίζεται κυρίως σε ποιοτικά χαρακτηριστικά της μεταφορικής υπηρεσίας και όχι στην τιμή-ναύλο.
Για παράδειγμα, με τα νέας τεχνολογίας πλοία που χαρακτηρίζονται από υψηλή ταχύτητα κίνησης, η μεταφορική υπηρεσία εκτελείται σε λιγότερο χρόνο σε σχέση με τα συμβατικά πλοία. Ως εκ τούτου, οι εταιρείες που επενδύουν στην τεχνολογική εξέλιξη του στόλου τους αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών τους, κάτι που τους επιτρέπει να θέσουν υψηλότερους ναύλους.
Η άνεση κατά τη θαλάσσια μεταφορά είναι επίσης ένας ποιοτικός παράγοντας, βάσει του οποίου ανταγωνίζονται οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις. Επιβατηγά πλοία που προσφέρουν προηγμένες υπηρεσίες άνεσης προτιμώνται έναντι των άλλων από το επιβατηγό κοινό, ιδιαίτερα για χρονοβόρα ταξίδια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν όχι μόνο οι ελληνικές ακτοπλοϊκές γραμμές, αλλά και οι γραμμές Ελλάδας-Ιταλίας, στις οποίες ο ποιοτικός ανταγωνισμός είναι πολύ έντονος.
* Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Ναυτιλιακή Οικονομική» των Ευάγγελου Α. Σαμπράκου και Ιωάννη Γ. Γιαννόπουλου (Ίδρυμα Ευγενίδου, Α΄ Έκδοση 2021, σελ. 44).
