Η έννοια της ναυλαγοράς περιλαμβάνει τον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται οι ναύλοι και προσδιορίζεται από τον γεωγραφικό χώρο μέσα στον οποίο λαμβάνουν χώρα οι μεταφορές γενικά. Παράλληλα, περιλαμβάνει και ένα σύνολο από πρόσωπα ‒φυσικά και νομικά‒, τα συμφέροντα των οποίων, αλλά και οι διαδικασίες που αυτά εφαρμόζουν για τα συμφέροντά τους, διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη διαμόρφωση του επιπέδου των ναύλων.
Η ναυλαγορά, λοιπόν, είναι ένα πολύπλοκο σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει διαδικασίες, παράγοντες και καταστάσεις που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, ώστε να καθορίσουν τελικά τις τιμές των ναύλων. Ουσιαστικά, η ναυλαγορά συνιστά το σημείο συνάντησης της προσφοράς και της ζήτησης για θαλάσσιες μεταφορικές υπηρεσίες.
Βέβαια, από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι η ναυλαγορά δεν είναι μια ομοιόμορφη αγορά, αντιθέτως χωρίζεται σε επιμέρους αγορές. Κατά συνέπεια, οι παράγοντες που κάθε φορά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο είναι διαφορετικοί στις επιμέρους αγορές.
Τα επίπεδα των ναύλων είναι διαφορετικά και καθορίζονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε τύπο πλοίου, σε κάθε είδος φορτίου, αλλά και ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται. Θα μπορούσαμε λοιπόν να ταξινομήσουμε τη ναυλαγορά, ανάλογα με τις μορφές που αυτή συναντάται, ως εξής:
1. Ανάλογα με τον τύπο του διακινούμενου φορτίου:
- Αγορά χύδην ξηρού φορτίου
- Αγορά χύδην υγρού φορτίου
- Αγορά γενικών φορτίων
- Αγορά ειδικών φορτίων
2. Ανάλογα με το είδος του πλοίου που κάθε φορά χρησιμοποιείται:
- Αγορά πλοίων μεταφοράς χύδην ξηρών φορτίων (bulk carriers)
- Αγορά δεξαμενόπλοιων (tankers)
- Αγορά πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (containerships)
- Αγορά πλοίων Ro-Ro
3. Ανάλογα με τον γεωγραφικό χώρο στον οποίο δραστηριοποιείται κάθε φορά ένα πλοίο: Ο διαχωρισμός αυτός σχετίζεται άμεσα με τη διάρθρωση του παγκόσμιου εμπορίου και τις θαλάσσιες διαδρομές.
4. Ανάλογα με τη μορφή της ναύλωσης που επιλέγεται:
- Αγορά ναυλώσεων κατά ταξίδι (voyage charter market ή spot market)
- Αγορά χρονοναυλώσεων (time charter market)
- Αγορά ναυλώσεων πλοίου γυμνού (bareboat charter market)
- Αγορά συμβολαίων εργολαβικής μεταφοράς (contracts of affreightment market)
* Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Ναυτιλιακή Οικονομική» των Ευάγγελου Α. Σαμπράκου και Ιωάννη Γ. Γιαννόπουλου (Ίδρυμα Ευγενίδου, Α΄ Έκδοση 2021, σελ. 41).
